Gezondheidsclaims

Er zijn drie verschillende soorten gezondheidsclaims, namelijk 1) generieke gezondheidsclaims, 2) ziekterisicoreductieclaims en 3) gezondheidsclaims over de ontwikkeling en gezondheid van kinderen. Medische claims zijn en blijven overigens verboden.

Generieke gezondheidsclaims zijn beweringen over een levensmiddel of een bestanddeel daaruit in relatie tot de gezondheid, zoals ‘linolzuur kan helpen om het normale cholesterolgehalte in het bloed te handhaven’. Gezondheidsclaims die betrekking hebben op het beperken van het risico op een ziekte (zoals ‘verlaagt het risico op hart- en vaatziekten’) worden ‘ziekterisicoreductieclaims’ genoemd. Een voorbeeld van een claim over de ontwikkeling en gezondheid van kinderen is ‘ondersteunt de hersenontwikkeling’.

In onderstaande tabel is de huidige situatie voor de verschillende soorten gezondheidsclaims weergegeven. Voor alle gezondheidsclaims geldt dat ze voldoende wetenschappelijk onderbouwd moeten zijn, voordat ze zijn toegestaan. Wat deze wetenschappelijke criteria zijn en hoe ze tot stand gekomen zijn, wordt verderop uitgelegd. In de paragrafen die daarop volgen, worden de verschillende soorten gezondheidsclaims nader toegelicht.

Tabel Gezondheidsclaims

Gezondheidsclaim	Huidige regels
Generieke gezondheidsclaim (artikel 13)	Generieke lijst met bewezen claims
Ziekterisicoreductieclaim (artikel 14)	Toegestaan als wetenschappelijk bewezen en goedgekeurd door de EFSA en lidstaten middels autorisatieprocedure
Gezondheidsclaims over de ontwikkeling en gezondheid van kinderen (artikel 14)	Toegestaan als wetenschappelijk bewezen en goedgekeurd door de EFSA en lidstaten middels autorisatieprocedure

Wetenschappelijke criteria voor gezondheidsclaims

De wetenschappelijke criteria voor de toetsing van gezondheidsclaims zijn binnen het PASSCLAIM-project vastgesteld. Hieruit kwamen in het kort de volgende punten naar voren:

Het moet duidelijk zijn aan welk product of ingrediënt de claim verbonden is (voedingsmiddel, ingrediënt of productcategorie)
Gegevens over de effectiviteit moeten verkregen zijn met behulp van studies met mensen (interventiestudies en observationeel onderzoek)
Er moeten valide biomerkers gebruikt zijn (bv. cholesterol is een valide biomerker voor het risico op hart- en vaatziekten)
Gezondheidsclaims moeten gebaseerd zijn op het totaal van alle beschikbare gegevens en op een afweging van het bewijs. Dit betekent dat de wetenschappelijke gegevens niet selectief gebruikt mogen worden.

Er is een speciale technische handleiding van de EFSA beschikbaar met informatie over het indienen van een vergunningsaanvraag voor het voeren van een gezondheidsclaim.

Generieke gezondheidsclaims (artikel 13-claims)

Op 31 januari 2008 hebben de lidstaten lijsten opgesteld van generieke claims die volgens de indieners al voldoende wetenschappelijk onderbouwd waren. De Europese Commissie heeft vervolgens eind 2008 de lijst met ingediende claims aangeleverd bij EFSA met het verzoek wetenschappelijke opinies af te geven. De lijst met daarop alle ingediende claims is te vinden op de website van EFSA. Gezondheidsclaims die niet op de lijst voorkomen en niet aangemeld zijn, zijn niet meer toegestaan.

De definitieve lijst met toegestane generieke gezondheidsclaims moest officieel op 31 januari 2010 zijn gepubliceerd. Deze deadline is niet gehaald. De EC wil hoogstwaarschijnlijk nu deellijsten met goedgekeurde generieke gezondheidsclaims gaan publiceren. Keuze voor publicatie via deellijst heeft als consequentie dat alle generieke gezondheidsclaims die begin 2008 door de lidstaten waren ingediend en die niet zijn opgenomen op een eerste deellijst (met andere woorden nog niet zijn goed- of afgekeurd door de Europese Commissie) in ieder geval toegepast mogen blijven worden tot er een definitief oordeel van de EC verschijnt op een van de volgende deellijsten. Bij afkeuring van een claim geldt een overgangstermijn van 6 maanden.

Ziekterisicoreductieclaims en kinderclaims (artikel 14-claims)

Gezondheidsclaims die betrekking hebben op het beperken van het risico op een ziekte en claims over de ontwikkeling en gezondheid van kinderen moeten een speciale strengere autorisatieprocedure doorlopen (artikel 14 claims). Claims die niet aangemeld zijn voor deze procedure, zijn niet meer toegestaan. Er is een speciale technische handleiding van de EFSA beschikbaar met informatie over het indienen van een vergunningsaanvraag voor het voeren van een gezondheidsclaim. In tabel 3 staat een overzicht van de toegestane artikel artikel 14 claims over vetten.

Tabel 3 Toegestane ziekterisicoreductieclaims en een kinderclaims over vetten

Ziekterisicoreductieclaim
Het is aangetoond dat plantensterolen het bloedcholesterol verlagen. Een hoog cholesterolgehalte is een risicofactor voor de ontwikkeling van coronaire hartziekten.	Informatie voor de consument dat gunstig effect wordt verkregen bij dagelijkse inname van minstens 1,5 – 2,4 gram. De grootte van het effect mag alleen worden vermeld voor gele vetsmeersels, zuivelproducten, mayonaise en dressings. Als de grootte van het effect wordt vermeld, moeten het volledige bereik, “7 tot 10%”, en de duur om het effect te verkrijgen, “na twee tot drie weken”, aan de consument worden medegedeeld.
Het is aangetoond dat plantenstanolesters het bloedcholesterol verlagen. Een hoog cholesterolgehalte is een risicofactor voor de ontwikkeling van coronaire hartziekten.
Kinderclaim
Essentiële vetzuren zijn nodig voor een normale groei en ontwikkeling van kinderen	Informatie voor de consument dat het gunstige effect wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 2 gram ALA en een dagelijkse inname van 10 g linolzuur.

Toegestane gezondheidsclaims kunnen in overeenstemming met de daarvoor geldende voorwaarden door elk levensmiddelenbedrijf worden gebruikt, tenzij het gebruik ervan in overeenstemming met het artikel (artikel 21 van de claimswetgeving) voor gegevensbescherming is beperkt.